Arabuluculuk ücretleri, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve her yıl Resmî Gazete’de yayımlanan Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi hükümlerine göre belirlenmektedir.
Arabuluculuk Başvurusu Ücretli midir?
Hayır.
Kira uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk başvurusu yapılırken herhangi bir başvuru harcı, dosya masrafı veya peşin ücret alınmaz.
Başvuruyu;
- Arabuluculuk Bürosuna,
- UYAP Vatandaş Portalı üzerinden,
- Avukat aracılığıyla
ücretsiz olarak yapabilirsiniz.
Yani başvuru sırasında herhangi bir ödeme yapmanız gerekmez. Fakat;
Başvurunun ücretsiz olması, arabuluculuk hizmetinin her durumda tamamen ücretsiz olduğu anlamına gelmez. Ücretin nasıl karşılanacağı, arabuluculuk sürecinin sonucuna göre belirlenir.
Arabuluculuk Ücreti Nasıl Belirlenir?
Arabuluculuk ücretleri tarafların veya arabulucunun isteğine göre belirlenmez.
Arabuluculuk ücreti 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununa dayanarak her yıl Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Resmî Gazete’de yayımlanan Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi esas alınır.
Arabuluculuk Ücretini Kim Öder?
Bu sorunun tek bir cevabı yoktur.
Ücretin kim tarafından karşılanacağı, arabuluculuğun nasıl sonuçlandığına göre değişmektedir.
En sık karşılaşılan durumlar aşağıdaki gibidir.
1. Taraflar Anlaşamazsa Ücreti Kim Öder?
Kira uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk kapsamında yapılan görüşmelerde tarafların anlaşamaması hâlinde, Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesinde belirtilen kapsam ve sınırlar dâhilindeki ücret kamu tarafından karşılanır.
Bu düzenleme sayesinde taraflar, yalnızca arabuluculuğa başvurdukları için yüksek bir mali yük altına girmezler.
Ancak bu durum, hiçbir zaman ücret doğmayacağı anlamına gelmez. Özellikle tarifede belirtilen sürelerin aşılması veya farklı bir ücretlendirme gerektiren durumların ortaya çıkması hâlinde ek ücret söz konusu olabilir.
2. Taraflar Anlaşırsa Ücreti Kim Öder?
Arabuluculuk görüşmeleri anlaşmayla sonuçlanırsa arabuluculuk ücreti, Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanır.
Kanuna göre;
aksi kararlaştırılmadıkça ücret taraflarca eşit olarak ödenir.
Örneğin;
Ev sahibi ile kiracı;
- kira artışı konusunda,
- tahliye tarihi konusunda,
- depozito iadesi konusunda
anlaşmışsa, hesaplanan arabuluculuk ücreti kural olarak yarı yarıya paylaşılır.
Ancak taraflar isterlerse;
- tamamını ev sahibinin,
- tamamını kiracının,
- farklı oranlarda paylaşılmasını
da kararlaştırabilirler.
Bu durum anlaşma belgesinde açıkça belirtilir.
Arabuluculuk Ücreti Nasıl Hesaplanır?
Ücret hesaplanırken uyuşmazlığın niteliği dikkate alınır.
Para ile Ölçülebilen Uyuşmazlıklar
Örneğin;
- kira alacağı,
- depozito alacağı,
- tazminat,
gibi belirli bir parasal değeri bulunan uyuşmazlıklarda ücret, anlaşma konusu miktar üzerinden tarifede belirlenen oranlara göre hesaplanır.
Para ile Ölçülemeyen Uyuşmazlıklar
Örneğin;
- tahliye tarihi,
- kira sözleşmesinin devamı,
- kullanım şekli,
gibi doğrudan parasal değeri bulunmayan uyuşmazlıklarda ise maktu ücret uygulanır.
Devlet Arabuluculuk Ücretini Hangi Durumlarda Karşılar?
En çok merak edilen konulardan biri budur.
Dava şartı arabuluculuk kapsamında;
tarafların ilk görüşmeler sonunda anlaşmaya varamaması hâlinde, kanunda ve tarifede öngörülen şartlar çerçevesinde arabuluculuk ücretinin belirli kısmı kamu tarafından karşılanmaktadır.
Bu uygulamanın amacı, tarafların yalnızca maliyet endişesi nedeniyle arabuluculuğa başvurmaktan kaçınmalarını önlemektir.
Arabuluculuk Ücreti Sonradan Karşı Taraftan Alınabilir mi?
Bu soru tek başına “evet” veya “hayır” şeklinde cevaplanamaz.
Eğer uyuşmazlık daha sonra dava konusu olur ve mahkeme yargılama giderlerine hükmederse;
arabuluculuk sürecine ilişkin bazı giderler de yargılama giderleri kapsamında değerlendirilebilir.
Ancak bunun nasıl uygulanacağı;
- davanın sonucuna,
- mahkemenin kararına,
- somut olayın özelliklerine
göre değişebilir.
İlk Toplantıya Katılmayan Taraf Ücret Öder mi?
İlk toplantıya geçerli bir mazereti olmaksızın katılmayan taraf, yalnızca arabuluculuk bakımından değil, ileride açılacak dava bakımından da önemli sonuçlarla karşılaşabilir.
6325 sayılı Kanun’un 18/A maddesi uyarınca;
ilk toplantıya mazeretsiz katılmayan taraf, daha sonra açılacak davada haklı çıksa bile yargılama giderleri bakımından aleyhine sonuçlarla karşılaşabilir.
Bu nedenle arabuluculuk davetine mutlaka cevap verilmesi ve toplantıya katılım sağlanması önemlidir.
Arabuluculuk Ücreti ile Avukatlık Ücreti Aynı Şey midir?
Hayır.
Bu iki kavram birbirinden tamamen farklıdır.
| Arabuluculuk Ücreti | Avukatlık Ücreti |
|---|---|
| Arabulucunun hizmet bedelidir. | Avukatın hukuki danışmanlık ve temsil ücretidir. |
| Tarife esas alınarak hesaplanır. | Avukat ile müvekkil arasında serbestçe kararlaştırılabilir. |
| Taraflar arasında paylaşılabilir. | Her taraf kendi avukatına ödeme yapar. |
Örnek Ücret Senaryoları
Örnek 1
Ev sahibi kira artışı konusunda arabulucuya başvurur.
Taraflar anlaşamaz.
Sonuç:
Başvuru yapılmış olur, dava açma şartı yerine getirilir ve ücretlendirme Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi hükümlerine göre değerlendirilir.
Örnek 2
Kiracı ile ev sahibi depozito iadesi konusunda anlaşır.
Taraflar, arabuluculuk ücretinin yarısını kiracının, yarısını ev sahibinin ödemesi konusunda mutabık kalır.
Örnek 3
Taraflar tahliye tarihi üzerinde anlaşır.
Ancak ev sahibi, anlaşma gereği arabuluculuk ücretinin tamamını üstlenmeyi kabul eder.
Bu durumda ücret paylaşımı tarafların anlaşmasına göre uygulanır.
Sık Yapılan Hatalar
❌ Arabuluculuk tamamen ücretsiz sanılmaktadır.
❌ Başvuru sırasında ücret ödeneceği düşünülmektedir.
❌ Ücreti her zaman başvuru yapan kişinin ödeyeceği zannedilmektedir.
❌ Devletin hiçbir durumda ücret ödemediği düşünülmektedir.
❌ Arabuluculuk ücreti ile avukatlık ücretinin aynı olduğu sanılmaktadır.
Bu düşüncelerin tamamı eksik veya yanlıştır. Ücretlendirme, her somut olayda ilgili mevzuat ve yürürlükteki Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi hükümlerine göre değerlendirilir.
Sonuç
Kira uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk başvuru aşamasında herhangi bir ücret alınmaması, tarafların sürece kolay erişimini sağlarken; anlaşma sağlanıp sağlanmaması, uyuşmazlığın parasal niteliği ve yürürlükteki Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi ücretin nasıl hesaplanacağını belirleyen temel unsurlardır.
Arabuluculuk sürecine başlamadan önce güncel tarifenin incelenmesi ve gerektiğinde hukuki destek alınması, ileride doğabilecek hak kayıplarının önlenmesine katkı sağlayacaktır.
Resmî Kaynaklar
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu
- 7445 sayılı İcra ve İflas Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
- Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı
- Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi (Resmî Gazete)