Depozito Nedir?

Depozito, kira sözleşmesi kurulurken kiracının, sözleşmeden doğabilecek yükümlülüklerini güvence altına almak amacıyla ev sahibine verdiği güvence bedelidir.

Bu bedel, kiracının kira sözleşmesine uygun davranmasını güvence altına alır. Ancak depozito, ev sahibinin serbestçe kullanabileceği veya kira süresi sonunda iade etmeme hakkına sahip olduğu bir para değildir.

Kiracı;

• kira borçlarını ödemiş,
• taşınmazı sözleşmeye uygun şekilde teslim etmiş,
• olağan kullanım dışında bir zarara neden olmamışsa,

kural olarak depozitonun iadesini talep edebilir.

Depozito, ev sahibinin ek gelir elde etmesi amacıyla alınan bir bedel değildir. Hukuken amacı yalnızca kiracının sözleşmeden doğan borçlarını güvence altına almaktır.

İçindekiler:

• Depozitonun hukuki niteliğini,
• Güvence bedeli ile depozito arasındaki ilişki,
• Türk Borçlar Kanunu’ndaki düzenlemeler,
• Üç aylık kira sınırı,
• Depozitonun nasıl ödenebilir,
• Bankaya yatırılması konusundaki yasal düzenleme.

Depozito ile Güvence Bedeli Aynı Şey midir?

Evet.

Halk arasında “depozito” olarak bilinen ödeme, Türk Borçlar Kanunu’nda “güvence bedeli” olarak düzenlenmiştir.

Bu nedenle;

• depozito,
• güvence bedeli,
• kira teminatı

ifadeleri çoğu zaman aynı hukuki kavramı ifade eder.

Ancak uygulamada “kapora” ile depozito sıklıkla karıştırılmaktadır.

Depozitonun Hukuki Dayanağı

Depozito uygulaması, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 342. maddesinde düzenlenmiştir.

Kanuna göre konut ve çatılı iş yeri kiralarında kararlaştırılacak güvence bedeline ilişkin bazı sınırlamalar getirilmiştir. Amaç, kiracının aşırı güvence talepleri karşısında korunması ve taraflar arasında denge sağlanmasıdır.

Kanunda ayrıca;

• güvence bedelinin üst sınırı,
• para olarak verilmesi hâlinde nasıl korunacağı,
• hangi şartlarda iade edileceği

gibi önemli hususlar da düzenlenmektedir.

Hukuki Dayanak

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 342

Konut ve çatılı iş yeri kiralarında güvence bedelinin en fazla üç aylık kira bedeli kadar kararlaştırılabileceği ve para olarak verilen güvence bedelinin belirli şartlarla bankada vadeli hesaba yatırılacağı hüküm altına alınmıştır.

Depozito En Fazla Ne Kadar Olabilir?

Kiracıların en çok sorduğu sorulardan biri de budur.

Türk Borçlar Kanunu’na göre konut ve çatılı iş yeri kiralarında depozito miktarı en fazla üç aylık kira bedeli kadar olabilir.

Örnek

Aylık kira: 25.000 TL

Ev sahibinin isteyebileceği en yüksek depozito:

75.000 TL

Dört, beş veya altı aylık kira tutarında depozito talep edilmesi uygulamada görülebilse de, bunun hukuki sonuçları somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.

Üç aylık sınır, Türk Borçlar Kanunu’nun 342. maddesinde yalnızca konut ve çatılı iş yeri kiraları için öngörülmüştür. Diğer kira ilişkilerinde farklı değerlendirmeler söz konusu olabilir.

Depozito Nakit Olmak Zorunda mıdır?

Hayır.

Depozito yalnızca nakit para olarak verilmek zorunda değildir.

Taraflar anlaşmak kaydıyla;

• para,
• vadeli hesap,
• kıymetli evrak,
• banka teminat mektubu

gibi farklı güvence yöntemleri de kullanılabilir.

Ancak uygulamada en yaygın yöntem nakit para verilmesidir.

Depozito Bankaya Yatırılmak Zorunda mıdır?

Türk Borçlar Kanunu’nun 342. maddesine göre, para veya kıymetli evrak olarak verilen güvence bedelinin, kiracının onayı olmaksızın çekilemeyecek şekilde vadeli bir banka hesabına yatırılması öngörülmektedir.

Bu düzenlemenin amacı;

• depozitonun güvenli şekilde korunması,
• ev sahibinin parayı kira süresince kullanmasının önlenmesi,
• kira sonunda iadenin kolaylaştırılmasıdır.

Ancak uygulamada birçok kira ilişkisinde depozito doğrudan ev sahibine elden veya banka havalesiyle ödenmektedir. Bu durum, ileride çıkabilecek uyuşmazlıklarda ispat sorunlarına yol açabilir.

Depozito Elden Verilebilir mi?

Uygulamada evet, sıklıkla elden ödeme yapılmaktadır. Ancak hukuki güvenlik açısından en sağlıklı yöntem değildir.

Elden ödeme yapılacaksa mutlaka;

• imzalı makbuz,
• kira sözleşmesine açık kayıt,
• tarih,
• ödeme miktarı

belirtilmelidir.

Aksi hâlde kiracı, ileride depozitoyu ödediğini ispat etmekte zorlanabilir.

Banka havalesi veya EFT açıklamasına “depozito bedeli” yazılarak yapılan ödeme ise ispat açısından çok daha güçlü bir delil oluşturur.